ابن‌خلدون، زندگی و اندیشه‌‌ی او

نوشته‌ی رابرت اروین

ترجمه‌ی محمد دهقانی

این کتاب فقط روایت زندگی شخصی ابن خلدون نیست؛ تمرکز اصلی بر شکل‌گیری اندیشه‌ها، تجربه‌های سیاسی و تأثیر زمانه بر تفکر اوست.

در طول دو قرن گذشته، معنا و اهمیت نوشته‌های ابن خلدون  به شدت محل بحث و مجادله بوده است. آیا او نخستین  جامعه‌شناس جهان بود؟ یا اصلاً جامعه‌شناس بود؟ نظریه‌پردازی  او درباره‌ی تاریخ تا چه حد مرهون اصول فلسفه‌ی یونانی است؟  آیا درباره‌ی اصالت کار او اغراق شده است؟ به نظر می‌رسد اسلام اساس تفکر تاریخی او بوده است،اما دقیقا به چه صورتی؟  نکند در نهان به‌راستی خردگرا و ملحد بود؟ آیا صوفی هم بود؟  چرا در مغرب و مصر آن همه دشمن داشت؟ آیا سرمشقی که  از ظهور و سقوط ادواری سلسله‌ها به‌دست می‌داد درباره‌ی سرزمین‌های بیرون از مغرب هم صدق می‌کرد؟ چادر نشینی را  پدیده‌ی خوبی می‌دانست یا نظری منفی بدان داشت؟ از آن جا که هم آینده‌شناس بود و هم مورخ، آیا می‌توان گفت که بهره‌ای از نبوت داشت؟  این‌ها برخی از پرسش‌هایی هستند که محققان امروزی کوشیده‌اند پاسخی برایشان بیابند. تفسیرهای پرشمار از ابن خلدون می‌تواند گویای این باشد که او چندان تصویر روشنی از  خود به دست نداده است. پژوهش‌های چند دهه‌ی اخیر هر کدام از منظری خاص به اندیشه‌های ابن خلدون پرداخته‌اند.  کتاب حاضر، به قلم یکی از برجسته‌ترین اندیشمندان معاصر، برای نخستین بار می‌کوشد تصویری جامع از زندگی ابن‌خلدون و آرای او عرضه بدارد و فضای مه‌آلود شکل گرفته پیرامون این شخصیت پر آوازه اما مرموز را کنار بزند.